«Quday`ğa qulşılıq etken jaqsı-aw, alay`da...» (VÏDEO)
mod kz

«Quday`ğa qulşılıq etken jaqsı-aw, alay`da...» (VÏDEO)

13 aqpan, 16:18 310 Astana
«Quday`ğa qulşılıq etken jaqsı-aw, alay`da...» (VÏDEO)

Alladan qorıqpay`, meşitte urlıq jasay`tındar sanı kün sanap köbey`ip baradı. Alla üy`inde bassızdıq jasawğa adamdı ne ïtermeley`di?

 

 

 

 

«Adam azdı ma, zaman ba?» degen sawal eriksiz mazalay`dı osınday`da. Kün say`ın jağa ustatarlıq jañalıqtan köz aşpay` kelemiz. Tipti ersi ädetke etimiz üy`renip bara jatqanday`. Jaratwşımız Alla dep, juma namazın qaza qılmawğa tırısatındar köbey`di. Tipti juma künderi meşitte ïne şanşar orın bolmay`tının da bilemiz.

Osı bir oñ tendencïyanı öz müddesine pay`dalanıp, musılman atın jamılıp, urlıq jasay`tındar da kün sanap artıp keledi. Aram pïğıldılardıñ kesirinen azamattar meşitke ayağın añdap basatın xalge jetti.

Sonday`lardıñ biri Nurjan esimdi Astana qalasınıñ turğını, ädettegişe, qasïetti jumada meşitke barıp, alañsız namazğa jığılıp, duğasın jasadı. Alay`da jumadan key`in oğan işki ister organdarına jüginwge twra keldi. Şay`tannıñ azğırwına ergender meşitte onıñ ämïyanın qoldı etken.

«Juma namazın qaza qılmawğa tırısamın. Ol küni de jamağatpen kirip-şıqtım. Şıqsam, ämïyanım joq. İşinde biraz qarajat pen qujatım bar edi. Birden polïcïyağa şağımdandım. Munday` arsızdar jawap berw kerek dep oy`ladım. Meşittegi kamerağa barlığı jazılğan. Onıñ kim ekeni anıqtalıp, ustaldı. Urı jalğız emes, top bolıp jüredi eken. Özderiniñ arnay`ı ım-ïşaratı bar. Özara solay` tüsinisedi de, şarwasın asıqpay`, alañsız tındıradı», – dey`di Nurjan.

Juma küni Allağa qulşılıq etip, tilek tilep kelgen jamağatta tınıştıq bolmay`dı. Namazın oqwğa nïet etip kelgenimen, bar oy`ı – özimen kelgen dünïesin tügeldey` özimen qay`ta alıp qay`tw. Kïim-keşegi men ämïyanın, tipti ayaq kïimin añdıp otırwğa mäjbür.

Boy`ımızğa dendep siñip, ädetke ay`nalğan osı bir keleñsiz jay`dıñ anıq-qanığın bilw üşin Nurjan mırzanıñ ämïyanı urlanğan elordamızdağı «Äziret Sultan» meşitiniñ basşılığına jolığıp, Alla üy`indegi qawipsizdik mäselesi jöninde sözge tartıp kördik.

«Meşitte urlıq, köbine, juma küni boladı. Osı küni suğanaq qoldılar köbey`ip ketedi. Biraq urlıqtı joyu maqsatında arnay`ı küzet fïrmasın jaldap otırmız. Olar öz qızmetin tolıq atqarıp keledi. Meşitte 86 kamera men 18 küzetşi üş awısımmen jumıs istey`di. Al juma küni 12 mıñnan astam jamağat keledi. Sondıqtan bul küni küzet fïrmasınıñ barlıq qızmetkeri şığıp, baqılawdı küşey`tedi», – dey`di «Äziret Sultan» meşiti bas ïmamınıñ birinşi orınbasarı Qwat Erğalïulı.

Ïmam ğïmarattı aralap, bükil kameranı tolıq körsetip şıqtı. Rasında meşittiñ tükpir-tükpirinde kamera ornatılğan eken. Degenmen urılar da äkki bolıp alğan. Kamera turğan orındardı bes sawsağınday` jattap alğan.

«Urılardıñ qïturqılığın tüsinw oñay` emes. Bet-älpetin kamerağa körsetpey`, bürkenip alıp, keregin qoldı qıladı. Är kelgen say`ın türli key`ipte keledi. Degenmen bir kameradan qaşqanımen, ekinşisi onı tüsirip aladı. Söy`tip meşitte bolğan urlıqtıñ izi swımay`, olar ustaladı. Bügin ustalmağanımen, eki-üş apta ötken soñ qay`tıp keledi, ol ünemi bizdiñ baqılawımızda boladı. Söy`tip küzet fïrması onı quqıq qorğaw organdarına tapsıradı», – dey`di bas ïmamnıñ orınbasarı.

Osı waqıtqa dey`in küzet fïrması qanşama urını ustap, zañ qızmetkerlerine tapsırğan. Degenmen urlıq tıy`ılar emes. Olar qaladağı meşitterge juma say`ın kezek-kezek barıp, künin körip jür. Küzet fïrmasınıñ qızmetkerleri de öz jumısınıñ jawapkerşiligi jay`lı bayandap berdi.

«Kün say`ın küzettegi barlıq qızmetkerge arnap jïnalıs ötkizemiz. Küdikti azamattardıñ fotoları qabırğada ilwli tur. Bizdiñ qızmetkerler olardı jattap alğan. Urlıq jasap, ustalğandardıñ arasında tek erler emes, äy`el adamdar da bar. Tipti memlekettik mekemelerde istey`tinder, joğarı bilimdi azamattar da kezdesedi. Basqa meşitterde ustay` almay` jürgen urını bizdiñ kameradağı jazbalar arqılı ustap, qılmısın däleldegen kezderimiz boldı. Tek urılardı ğana emes, meşit ïmamdarınan bölek, sırttan kelip wağız ay`tatındardı da toqtatamız. Öy`tkeni özge din nemese sektanıñ jarnamasın, kitapşasın taratatındar da boladı. Barlığın toqtatamız, eskertemiz. Al zatın joğaltqandar şağımdansa, quqıq qorğaw organdarına arız jazadı. Key`in sol jerde qılmıstıq is aşıladı. Sodan key`in ol isti jürgizetin tergewşi kelip, kameradağı jazbanı suray`dı. Oğan oqïğa bolğan kündegi kamera jazbasınıñ köşirmesin beremiz», – dey`di «King Security» JŞS qawipsizdik qızmetiniñ basşısı Ömirbek Turlıbekov.

 «Äziret Sultan» meşitindegi qawipsizdik şarası tolıq orındalıp otır. Oğan kwä boldıq. Meşittegi kamerada türi anıq köringen üş urınıñ kim ekeni anıqtalıp, Nurjannıñ ämïyanın urlağan qılmısker de ustaldı. Munımen urınıñ joy`ılw tügil, sanı azayar emes. Sonda bul «jay`ılıp jürgen» suğanaq qoldılar nege munday` äreketke baradı. Ïmanı älsiz be? Joqşılıq ïtermeley` me? Birew mäjbürley` me? Qatal zañ joq pa?

Meşitte ustalğan urılardıñ tiziminde 9 jasar balanıñ swretin de kördik. Qay`ğı-qamsız sabağın oqıp, awlada dostarımen dop tebwdiñ ornına qılmısker bolıp jür. Sonda ata-ana qay`da qarap otır?

Däl osınday` jağday`ğa jwırda «Nur Astana» meşitinde de kwä boldıq. Meşitke quptan namazın oqwğa kelgen Däwlet esimdi Ïlʹïnka kentiniñ turğını sörege qoy`ğan ayaq kïiminiñ ornın sïpap qaldı.

«Kire beristegi sörege ayaq kïimimdi qoy`ıp, Quptan namazın oqwğa kirdim. Şıqsam ayaq kïimim joq. Jaqında ğana 40 mıñ teñgege alğanmın, qımbat ayaq kïim ekenin bay`qağan ğoy`. Jaray`dı, Alla özi berdi, özi aldı!», – dep sabırlı söy`ledi ol.

«Alla özi berdi, özi aldı» dep, urılardı jawapsız jay`ına qoya berwge bolmasa kerek. Artınan meşitke ornatılğan kameradağı jazbadan qarağanda, ayaq kïimdi alğan urınıñ bet-älpeti anıq körindi. Tepse, temir üzetin jigit. Polïcïya qızmetkeri şaqırılıp, arız toltırıldı.

«Asılında, munday` xalge tüswimizge sebep köp. Biz sebeppen emes, saldarımen küresip üy`renip qalğanbız», – dey`di meşit qızmetkeri. Qasïetti dinimiz – ïslamda urılar jay`lı bılay` delingen:

«Mal-mülikteriñdi özara zañsız türde jemeñder jäne özderiñ künä ekendigin bile tura, olarmen (sol zañsız pay`damen) adamdardıñ mal-mülkiniñ bir böligin jew maqsatında sottardı satıp almañdar!» (Baqara, 188). Aqïqatında kez kelgen jasırılğan närseni köretin, bärinen xabardar Jaratwşıdan qorqw ğana, Oğan degen senim ğana türli qılmısqa qarsı tosqawıl bola aladı.

«Quday`dan qorıqpağan adamnan qorıq» degen xalıq naqılı bar. Qïyamet küni barlıq qılmıstıñ, jasırılğan jımısqı äreketterdiñ beti aşılıp, künäliler jazalanarı xaq. Ol küni eşkim eşteñe de jasıra almay`dı.

Urınıñ şarïğattağı jazası – qolın kesw. Alla Tağala Quran Kärimde bılay` dey`di: «Mey`li erkek, mey`li äy`el bolsın, eger ol urlıq jasağan bolsa, olardıñ qoldarın kesiñder. Allanıñ jazası – sol. Alla Üstem häm Dana» (Mäïda, 38).

Mine, asıl dinimiz de bul qılmısqa qatañ jaza qoldanğan. Kişigirim urlıqtıñ özine sawsağın şapqızğan. Sodan qorıqqan xalıq ta urlıqqa barmağan. Onıñ üstine qoğam sawsaqsız adamdı körgende onıñ urı ekenin bilip, awlaq jürwge tırısqan. Yağnï, urı qoğamnan bölektenedi, şettey`di. Tübinde urlıqtı doğarıp, täwbesine kelwge mäjbür boladı.

Al, qala turğındarınıñ pikirinşe, bizge de osınday` zañdı engizw qajet. Al, balanı urlıqqa ïtermelegen ata-ananı jazalaw kerek. Öy`tkeni, qatañ zañ men jaza ğana olarğa sabaq boladı. Quday`dan qorıqpağan soñ, olar adamnan qorıqpay`tını anıq. Olay` bolsa, tek zañdı özgertip, basqaşa betburıs jasaw kerek.

«Meşitke kelip, Alladan surap, qulşılıq etken jaqsı-aw, alay`da «saqtanğandı Alla saqtay`dı» degendey`, ärkim öz mülkine ïe bolsa, artıqtıq etpey`di», – dey`di meşit qızmetkerleri.

abctv.kz