Memleket basşısı N.Nazarbaevtıñ Qazaqstan xalqına joldawı

Memleket basşısı N.Nazarbaevtıñ Qazaqstan xalqına joldawı

31 qañtar, 08:50 3456 Astana
Memleket basşısı N.Nazarbaevtıñ Qazaqstan xalqına joldawı

Memleket basşısınıñ resmï say`tında Qazaqstan Respwblïkasınıñ Prezïdenti N.Nazarbaevtıñ Qazaqstan xalqına joldawı jarïyalandı.

 

 

 

 

«Qazaqstannıñ üşinşi jañğırwı: jahandıq bäsekege qabilettilik»

Qurmetti qazaqstandıqtar!

Men Qazaqstan xalqına jaña däwir qarsañında söz arnap otırmın.

Elimiz öziniñ 25 jıldıq damw kezeñinen abıroy`men ötti. Biz elimizdi maqtan tutamız. Tabıstarımız ben jetistikterimiz twralı Täwelsizdigimizdiñ 25 jıldıq merey`toy`ında atap öttik. Olardı bükil älem biledi jäne joğarı bağalay`dı.

2017 jıldıñ basınan bastap Qazaqstan Birikken Ulttar Uy`ımı Qawipsizdik Keñesiniñ müşesi boldı.

Bïıl Astanada «ÉKSPO-2017» xalıqaralıq körmesi ötedi. Munday` öte mañızdı älemdik deñgey`degi is-şaranı biz TMD jäne Ortalıq Azïya elderiniñ arasında birinşi bolıp ötkizemiz.

Almatıda Wnïversïada-2017 sport oy`ındarı ötip jatır.  Oğan 57 memleketten 2 mıñnan astam  sportşı men delegacïya müşeleri qatıswda.

Osınıñ barlığı Qazaqstannıñ xalıqaralıq arenada joğarı bedelge ïe bolğanın jäne sayasatımızdıñ durıstığın körsetedi.

Qazaqstan 2050 jılğa qaray` älemdegi eñ aldıñğı qatarlı 30 memlekettiñ qatarına qosılwğa tïis. Biz osı maqsatqa qaray` tabandılıqpen ilgeriley` beremiz.

Jahandıq bäsekelestiktiñ öswi jäne älemdegi turaqsızdıq jağday`ında, 2012 jılı xalqıma usınğan «Qazaqstan-2050» strategïyasınıñ özektiligi arta tüsedi. Biz qïındıqtardı waqtılı boljay` aldıq.

«Nurlı jol» ékonomïkalıq sayasatınıñ jäne «100 naqtı qadam» Ult josparınıñ nätïjesinde osınaw qïın, jahandıq transformacïyanıñ alğaşqı kezeñinen lay`ıqtı ötip kelemiz. Tek 2014-2016 jıldar aralığında biz ékonomïkanı qoldawğa qosımşa 1,7 trïllïon teñge jumsadıq. Munıñ barlığı ékonomïkalıq ösimdi jäne bïznesti qoldawğa, 200 mıñnan astam jaña jumıs orındarın aşwğa mümkindik berdi.

Nätïjesinde, 2016 jılı biz işki jalpı önimniñ 1% ösimin qamtamasız ettik. Bul qazirgi kürdeli jağday`da ay`tarlıqtay` mañızdı.

Älem qarqındı türde özgerip keledi.

Bul – jaña jahandıq bolmıs, onı biz qabıldawğa tïispiz.

Qımbattı otandastar!

Bolaşağın ay`qındap, sın-qaterlerdi kütip otırmastan, oğan tabandı türde qarsı tura alatın xalıq qana jeñiske jetedi.

Älemde kezekti, Törtinşi önerkäsiptik revolyucïya bastaldı.

Ékonomïkanı jappay` cïfrlandırw tutas salanıñ joy`ılwına jäne mülde jaña salanıñ pay`da bolwına alıp keledi. Bizdiñ köz aldımızda bolıp jatqan ulı özgerister – äri tarïxï sın-qater, äri Ultqa berilgen mümkindik.

Bügin men Qazaqstandı Üşinşi jañğırtw jöninde mindet qoy`ıp otırmın. Eldiñ jahandıq bäsekege qabilettiligin qamtamasız etetin ékonomïkalıq ösimniñ jaña modelin qurw qajet.

Qazirgi kezde köptegen elder osınday` mindetti orındawğa umtılwda. Ösimniñ jaña modeline köşw täsili är jerde är türli ekenine senimdimin. Biz özimizdiñ mıqtı tustarımızdı pay`dalanıp, Täwelsizdigimizdiñ 25 jılında birge qalıptastırğan älewetimizdi joğaltıp almawımız kerek qoy`.

Qazaqstannıñ Birinşi jañğırwı bärimizdiñ esimizde. 25 jıl burın KSRO-nıñ qïrandısınan şığıp, öz jolımızdı qalay` bastağanımız jadımızda tur. Sol kezde bizdiñ bwın irgetasınan bastap qolğa alıp, älem kartasında bolmağan jaña memleket qurdı.

Josparlı ékonomïkadan narıqtıq ékonomïkağa köşw jüzege asırıldı. Bizdiñ bärimiz birlesip, sol kezde elimizdi küy`rewge, azamat soğısına, ékonomïkalıq küy`zeliske uşıratpağanımız men üşin öte mañızdı. Qazaqstan bul kezeñde az şığın şığarıp, zor jetistikterge qol jetkizdi.

Ekinşi jañğırw «Qazaqstan-2030» strategïyasınıñ qabıldanwımen jäne jaña elorda – Astananıñ salınwmen bastaldı. Onıñ nätïjeli bolğanı daw twdırmay`dı. Elimiz ékonomïkalıq turğıdan artta qalğan ay`maqtan şığıp, älemdegi ékonomïkası bäsekege qabiletti 50 memlekettiñ qatarına kirdi.

Tabıstı ötken eki jañğırw arqılı bağa jetpes täjirïbe jïnaqtadıq. Biz endi alğa batıl qadam basıp, Üşinşi jañğırwdı bastawğa tïispiz. 

Bul jañğırw – qazirgi jahandıq sın-qaterlermen küres josparı emes, bolaşaqqa, «Qazaqstan-2050» strategïyası maqsattarına bastay`tın senimdi köpir bolmaq. Ol Ult josparı – «100 naqtı qadam» bazasında ötkiziledi.

Men onıñ bes negizgi basımdığın körip otırmın. Olar ékonomïkanıñ älemdik ösiminiñ orta deñgey`den joğarı qarqının qamtamasız etwge jäne 30 ozıq eldiñ qatarına qaray` turaqtı türde ilgerilewge lay`ıqtalğan. 

Birinşi basımdıq – ékonomïkanıñ jedeldetilgen texnologïyalıq jañğırtılwı.

Biz cïfrlıq texnologïyanı qoldanw arqılı qurılatın jaña ïndwstrïyalardı örkendetwge tïispiz. Bul – mañızdı keşendi mindet.

Elde 3D-prïntïng, onlay`n-sawda, mobïlʹdi bankïng, cïfrlıq qızmet körsetw sekildi densawlıq saqtaw, bilim berw isinde qoldanılatın jäne basqa da perspektïvalı salalardı damıtw kerek. Bul ïndwstrïyalar qazirdiñ özinde damığan elderdiñ ékonomïkalarınıñ qurılımın özgertip, dästürli salalarğa jaña sapa darıttı.

Osığan oray`, Ükimetke «Cïfrlıq Qazaqstan» jeke bağdarlamasın äzirlewdi jäne qabıldawdı tapsıramın.

Bizdiñ zañnamamızdı jaña jağday`ğa bey`imdew kerek.

Kommwnïkacïyanıñ damwı men optïkalıq-talşıqtı ïnfraqurılımğa jappay` qoljetimdilikti de qamtamasız etw kerek. Cïfrlıq ïndwstrïyanı damıtw basqa barlıq salalarğa serpin beredi. Sondıqtan Ükimet İT salasın damıtw mäselesin erekşe baqılawda ustawğa tïis.

Jaña ïndwstrïyalar qalıptastırwdıñ mañızdı şartı ïnnovacïyanı qoldaw jäne olardı öndiriske tezirek engizw bolıp sanaladı.

Ükimetke «ÉKSPO-2017» nısandarınıñ biriniñ bazasında IT-startaptar xalıqaralıq texnoparkin qurwdı tapsıramın. Ol älemniñ barlıq elinen käsipkerler men ïnvestorlar tartwdıñ platforması bolwğa tïis. Bul üşin tïisti ïnfraqurılım jäne salıq jeñildikterin, oñay`latılğan vïza men eñbek rejimin qosa alğanda, qolay`lı jağday` kerek.

Biz joğarı oqw orındarı, Nazarbaev Wnïversïteti jäne «Alataw» ïnnnovacïyalıq texnologïyalar parki bazasında özimizdiñ ğılımï jäne ïnnovacïyalıq älewetimizdi damıtwımız kerek.

Ekinşi keşendi mindet. Jaña ïndwstrïyalar qurwmen qatar dästürli bazalıq salalardı damıtwğa serpin berwimiz kerek.

Bul – önerkäsip, agroönerkäsiptik keşen, kölik pen logïstïka, qurılıs sektorı jäne basqa salalar.

Birinşi. Eñbek önimdiligin ay`tarlıqtay` arttırw kerek.

Bul jerdegi negizgi faktor Törtinşi önerkäsiptik revolyucïya élementterin jappay` engizw bolwğa tïis.

Bul – avtomattandırw, robottandırw, jasandı ïntellekt, «awqımdı mälimetter» almasw, tağı basqa mindetter.

Ükimetke bïznes ökilderimen birge 2025 jılğa dey`in bazalıq salalardı texnologïyalıq turğıdan qay`ta jaraqtandırwdıñ keşendi şaraların äzirlewdi tapsıramın.

Ekinşi. Basımdığı bar salalardağı bäsekege qabiletti éksporttıq öndiristi damıtwdı közdey`tin ïndwstrïyalandırwdı jalğastırw kerek.

Ükimet aldında qazirdiñ özinde 2025 jılğa qaray` şïkizattıq emes éksporttı 2 ese ulğay`tw mindeti tur.

Bul bağıttağı jumıstı jandandırw üşin éksporttı damıtw men ilgeriletw tetikterin bir vedomstovağa şoğırlandırw qajet. Éksporttawşılarğa «bir tereze» qağïdatı boy`ınşa öñirlerde de qoldaw körsetw kerek.

Ükimet janınan Éksport sayasatı jönindegi keñes qurwdı tapsıramın. Oğan bïznes qoğamdastığınıñ ökilderi kirwge tïis.

Bïılğı 1 qırküy`ekke dey`in Ükimet äkimdermen jäne bïznes ökilderimen birlesip, Birıñğay` éksport stretegïyasın äzirlewi kerek.

Qazaqstan şetel ïnvestïcïyaların tartw isindegi köşbasşılığın saqtap qalwı qajet.«Astana» xalıqaralıq qarjı ortalığı el ékonomïkasına qarjı reswrstarın tartwda mañızdı röl atqarwğa tïis.

Biz tawar öndirw men ötkizw, qızmet körsetw isin jahandıq jelige bey`imdewimiz kerek. Munı, eñ aldımen, transulttıq kompanïyalardı tartw arqılı jasağan jön.

Qazaqstanda öndirister aşw jönindegi Qıtay`men birlesken ïnvestïcïyalıq bağdarlamanı tïimdi jüzege asırw kerek. Qıtay` tarapımen wağdalastıqqa qol jetkizildi. Nısandar belgilendi. Naqtı jumıs istew qajet.

Bul qazaqstandıqtar üşin 20 mıñ jaña jumıs ornın aşatın zamanawï öndiris bolmaq. Qazir 6 joba jüzege asırıla bastadı, al 2 joba iske qosıldı. Sonıñ biri – gïbrïdtik jäne tolıqtay` élektrli JAC avtomobïlʹderin iri qurılğılardan qurastıratın zawıt.

Qajetti ïnfraqurılım qalıptastırw jay`ın eskerip, éksportqa bağdarlanğan élektromobïlʹ öndirisin odan äri damıtw mäselesin pısıqtawdı tapsıramın.

Tutastay` alğanda, Qazaqstannıñ öz Ïnvestïcïyalıq strategïyası bolwğa tïis. Ükimet onı bïılğı 1 qırküy`ekke dey`in äzirlewi kerek.

Xalıqaralıq ıntımaqtastıq ayasında ulttıq ékonomïkalıq müddelerdi qorğap, ilgeriletw qajet. Bul, eñ aldımen,  EAÉO, ŞIU işinde Jibek jolı Ékonomïkalıq beldewimen uştasatın jumıstarğa qatıstı. Ol üşin ékonomïkalıq dïplomatïya jumısın qay`ta qurıp, jandandıra tüsw qajet.

Üşinşi. Ékonomïkalıq ösimniñ turaqtılığı üşin eldiñ taw-ken metallwrgïyası men munay`-gaz keşenderi öziniñ strategïyalıq mañızın saqtawğa tïis.

Älemdik suranıs bäseñdep ketken kezde jaña narıqtarğa şığıp, önim jetkizw awmağın keñey`tw kerek. Mïneraldıq-şïkizattıq bazanı keñey`twge basa nazar awdarılwğa tïis. Geologïyalıq barlaw jumıstarın belsendi jürgizw kerek.

Bul salalardı odan äri damıtw isi şïkizattı keşendi türde qay`ta öñdewdi tereñdete tüswmen berik uştastırılwı tïis.

Jıl soñına dey`in Jer qoy`nawı twralı jaña kodeksti qabıldap, salıq zañnamalarına qajetti özgerister engizwdi tapsıramın.

*****

Törtinşi. Agrarlıq sektor ékonomïkanıñ jaña dray`verine ay`nalwı kerek.

Qazaqstannıñ agroönerkäsip keşeniniñ bolaşağı zor.

Köptegen pozïcïyalar boy`ınşa biz älemde iri agrarlıq éksporttıq önim öndirwşilerdiñ biri bola alamız. Bul, äsirese, ékologïyalıq taza tağamdarğa qatıstı. «Made in Kazakhstan» brendi sonday` önimderdiñ étalonı bolwğa tïis.

Sonımen qatar, astıq önimderi boy`ınşa biz Ewrazïyada «nan kärzeñkesi» bolwımız kerek. Şïkizat öndirisinen sapalı öñdelgen önim şığarwğa köşw qajet. Tek sonda ğana biz xalıqaralıq narıqtarda bäsekege qabiletti bola alamız.

Osı maqsattarğa qol jetkizw üşin  Ükimet pen äkimderge mınaday` tapsırmalar beremin:

birinşiden, swbsïdïyalardı bölw qağïdaların qay`ta qarastırıp, birtindep önimdi saqtandırwğa köşw qajet;

ekinşiden, bes jıl işinde 500 mıñnan astam jeke üy` şarwaşılıqtarı men şağın fermerlerdi kooperatïvterge tartwğa mümkindik beretin jağday` jasaw kerek;

üşinşiden, önimniñ öñdew sapasın jaqsartıp, tawarlardı saqtawdıñ, tasımaldawdıñ jäne ötkizwdiñ tïimdi jüy`esin qurw qajet;

törtinşiden, eñbek önimdiligin belsendi türde arttırıp, öndiris şığındarın tömendetw kerek;

besinşiden, jerdi pay`dalanw tïimdiligin arttırwğa tïispiz. Swarmalı egis alañın 5 jıl işinde 40%-ğa keñey`tip, 2 mïllïon gektarğa jetkizw qajet;

altınşıdan, öndiriste suranısqa ïe agrarlıq ğılımï zerttewlerge salınatın ïnvestïcïya kölemin arttırw kerek.

Awıl şarwaşılığın ärtaraptandırıp, 2021 jılğa qaray` azıq-tülik tawarı éksportın 40%-ğa köbey`twdi tapsıramın.

Bul mindetter agroönerkäsip keşenin damıtwdıñ jaña memlekettik bağdarlaması ayasında iske asırılwı qajet.

*****

Besinşi. Jaña ewrazïyalıq logïstïkalıq ïnfraqurılımdı damıtw – mañızdı basımdıqtardıñ biri.

Oğan qazirdiñ özinde qomaqtı ïnvestïcïya jumsaldı. Endi odan ékonomïkalıq qay`tarım ala bastaw qajet.

Ükimetke 2020 jılğa qaray` tranzïttik tasımaldıñ jıldıq kölemin:

- kontey`nerlermen tasımaldanatın jükter üşin 7 ese – 2 mïllïon kontey`nerge dey`in;

- jolawşılardı äwe köligimen tasımaldawdı 4 ese – 1,6 mïllïon tranzïttik jolawşığa dey`in arttırwdı tapsıramın.

Tranzïttik tasımaldawdan tüsetin tabıstı 5,5 ese – jılına 4 mïllïard dollarğa dey`in köbey`tw qajet.

2015 jılı men «Nurlı jol» ïnfraqurılımdıq damw bağdarlamasın usındım. Ötken 2 jıl işinde bağdarlama özin tolıq aqtadı.

Bïıl respwblïkalıq mañızı bar 4400 şaqırım avtojol qurılısı men qay`ta jañğırtw jumıstarı jürgiziledi. Jıl soñına dey`in sonıñ kem degende 600 şaqırımı pay`dalanwğa berilip, kezeñ-kezeñimen aqılı jüy`e engiziledi.     

Elimizdiñ kölik jäne tranzït älewetin tolıq aşw üşin körşi eldermen üy`lesimdi is-qïmıl qajet. Jükterdiñ erkin tranzïtin, kölik dälizderin qurw men olardı jañğırtw isin qamtamasız etw kerek. Kölik ïnfraqurılımın basqarwğa, qızmet körsetw deñgey`in arttırwğa jäne äkimşilik kedergilerdi joyuğa erekşe köñil awdarw qajet.

Transkaspïy` dälizi boy`ınşa tasımaldaw köleminiñ ulğayuına bay`lanıstı Qurıq portın salwdıñ ekinşi kezeñi – avtomobïlʹ ötkeli qurılısın iske asırwğa kirisw qajet.

Altınşı. Wrbanïzacïya üderisi qurılıs sektorın damıtw qajettigin alğa tartıp otır. Ol otandıq ékonomïkanıñ tolıqqandı dray`verine ay`nalwğa tïis.  

Jol, turğın üy` jäne basqa da ïnfraqurılım qurılısına ïnvestïcïya sala otırıp, biz qalalarımızdıñ uzaq jıldarğa dey`in sırtqı jäne texnologïyalıq kelbetin ay`qınday`tınımızdı umıtpağanımız jön. Sondıqtan qurılısqa da, qurılıs materïaldarın öndirw salasına da jaña texnologïyalardı engizw kerek. Ol üşin bizde qazir jaqsı mümkindikter bar.

Meniñ tapsırmam boy`ınşa bïıl «Nurlı jer» turğın üy` bağdarlaması iske asırıla bastay`dı. Ol asa mañızdı mindetti orındawğa – aldağı 15 jılda 1,5 mïllïon otbasın turğın üy`men qamtamasız etwge bağıttalğan. 

Bağdarlamada turğın üy` narığın damıtwdıñ keşendi şaraları körinis tapqan. Sonıñ biri – «Damw» akcïonerlik qoğamı arqılı memlekettiñ swbsïdïya berwi esebinen qurılıs salwşılar üşin bank nesïesin arzandatw. Turğındar üşin «Qazaqstan ïpotekalıq kompanïyası» akcïonerlik qoğamı arqılı bankter beretin ïpotekalıq nesïeni swbsïdïyalaw jüzege asırıladı. «Turğın üy` qurılıs jïnaq banki» salımşıları üşin äkimdikterdiñ nesïelik turğın üy` salwı jalğasadı. Oğan ilgeride bölingen qarjı «revolʹver» qağïdatı  boy`ınşa qay`ta pay`dalanıladı.

Äkimdikter xalıqtıñ älewmettik älsiz toptarı üşin satıp alw quqığınsız arendalıq turğın üy` bölw isin damıta beretin boladı. Jappay` turğın üy` qurılısı üşin äkimder tïisti jer telimderin bölwge tïis.

Biz qalalarda jeke turğın üy`lerdiñ birıñğay` säwlet stïlinde salınwına män beretin bolamız. Bul üşin memleket qajetti ïnfraqurılım turğısınan kömek körsetedi.

Ükimet äkimdermen birlesip, ülken qalalardıñ irgeles ornalasqan eldi mekendermen kölik bay`lanısın damıtw jöninde şaralar qabıldawı qajet.

Üşinşi keşendi mindet – eñbek narığın jañğırtw.

Jaña texnologïyalardıñ engizilwine bay`lanıstı dästürli salalarda eñbek reswrstarı bosap qalatın boladı. Sonımen birge, jaña ïndwstrïya qurıp, damıtw jumıspen qamtwdıñ jäne azamattardıñ naqtı tabısın ösirwdiñ qosımşa mümkindigi bolwğa tïis.

Ükimet pen äkimderge eñbekkerlerdiñ basqa salalarğa basqarw ayasında awıswı üşin jağday` jasawdı tapsıramın.  

Bizdiñ iri käsiporındar äkimdiktermen birlese otırıp, tïisti jol kartaların äzirlewi kerek. Onda qısqartılatın jumısşılardı qay`ta dayarlaw, olardı äri qaray` jumıspen qamtw üşin birlesip ïnvestïcïya salw jay`ı qarastırılwı qajet. Bası artıq jumıs küşi bar öñirlerden basqa jerlerge, sonday`-aq, awıldardan qalalarğa jumıs küşin utımdılıqpen tartwğa qoldaw körsetw kerek.   

Ükimet jumıspen qamtw ortalıqtarın reformalap, barlıq bos jumıs orındarı men bükil eldi mekenderde birıñğay` onlay`n platforma qalıptastırwı qajet.

Ekinşi basımdıq – bïznes-ortanı tübegey`li jaqsartw jäne keñey`tw.

Bizdiñ strategïyalıq maqsatımızdıñ biri – eldiñ işki jalpı önimindegi şağın jäne orta bïznestiñ ülesi 2050 jılğa qaray` kem degende 50% bolwın qamtamasız etw.

Bul – öte örşil maqsat, biraq oğan qol jetkizwge boladı. Onı orındaw üşin qazirgi kezeñde mınaday` qadamdar jasalwı qajet.

Birinşi. Meniñ tapsırmam boy`ınşa Ükimet bïıldan bastap Nätïjeli jumıspen qamtw jäne jappay` käsipkerlikti damıtw bağdarlamasın iske asırwğa kirisip ketti.

Budan bılay` Qazaqstan azamattarı öz bïznesin jürgizw üşin awılda da, qalada da 16 mïllïon teñgege dey`in şağın nesïe ala aladı.

Şağın nesïe berw ayasın keñey`tip, käsipkerlerge kepildik jasaw jäne qızmet körsetw tetikterin belsendi pay`dalanw kerek. Bul şaralardı bïznes jürgizw jäne qarjılıq sawattılıqqa üy`retw isin uy`ımdastırwmen qatar atqarw kerek.

Jappay` käsipkerlikti qoldaw tetikterin odan äri jetildirw kerek. Qazaqstannıñ är öñiri jappay` käsipkerlikti, sonıñ işinde otbasılıq käsipkerlikti damıtw bağıtında keşendi şaralar usınwğa tïis.

Jañadan aşılğan jumıs orındarınıñ sanı – burınğışa Ükimet pen äkimder qızmetiniñ tïimdiligin bağalawdıñ negizgi krïterïy`iniñ biri bolmaq.   

Ekinşi. Ükimet «Atameken» ulttıq käsipkerler palatasımen (UKP) birlesip, bïznestiñ barlıq şığının jappay` azay`tw jöninde şaralar qabıldawı qajet. Bul äsirese énergetïka, kölik jäne logïstïka, sonday`-aq, turğın üy`-kommwnaldıq şarwaşılıq salalarındağı qızmet körsetw qunına qatıstı.

Memlekettik qızmetter körsetw üderisi mey`linşe oñtay`landırılwğa tïis. Qujattardıñ merzimi men tizbesin qısqartıp, qay`talanatın räsimderdi joyu kerek. Bul oray`da adamnıñ öziniñ barwın qajetsinbey`tin tolıq élektrondıq formatqa köşirw kerek.

Sonday`-aq, bïznestiñ qazirgi  qoldanıstağı rettewşilik jüktemesi ösimniñ jaña modelin jasaw mindetimen üy`lespey`di. 

Ükimet pen äkimderge bïılğı 1 şildege dey`in bïznesti qay`ta rettew jönindegi jüy`eli şaralar äzirlew mindetin jüktey`min.

Damığan elderdiñ ozıq standarttarı men täjirïbesin engizw kerek.

Bul jumıstı äsirese öñirlik deñgey`de atqarw mañızdı.

Äkimder Ükimetpen birlesip, Dünïejüzilik bank rey`tïngi negizinde öñirlerde bïznes jürgizw üşin jağday`dı jaqsartw jöninde naqtı josparlar äzirlew kerek.

Elimizde bïznes jürgizwdi jeñildetw jöninen öñirler men qalalar rey`tïngin engizw qajet. Biz üzdikter üşin arnawlı sıy`lıq tağay`ınday`mız. Onı jılına bir ret, Ïndwstrïyalandırw küninde tabıs etemiz.

Üşinşi. Memlekettiñ ékonomïkadağı ülesin işki jalpı önimniñ 15%-ına dey`in, Ékonomïkalıq ıntımaqtastıq jäne damw uy`ımı (ÉIDU) elderi deñgey`ine dey`in tömendetw ékonomïkalıq ösimge tıñ serpin berwge tïis.

Budan burın 2020 jılğa dey`in jekeşelendiriletin 800-ge jwıq käsiporındı qamtïtın tizbe jasalğan bolatın. Tïisti jumıstar atqarılwda.

Ükimetke sol tizbedegi käsiporındardı jekeşelendirwdi tezdetip, onı 2018 jıldıñ soñına dey`in ayaqtawdı tapsıramın.

İri kompanïyalarımızdı İRO-ğa day`ındaw jäne oğan bey`imdew isin de jedeldetw kerek. Yellow Pages qağïdattarın engizw memleket üşin ékonomïkadağı qızmet türlerin 47%-ğa (652-den 346-ğa) qısqartwğa mümkindik berdi.

Kelesi kezeñde osı qağïdattarğa say` kelmey`tin memleket menşigindegi barlıq käsiporındar men uy`ımdardı 2020 jılğa dey`in jeke sektorğa berw nemese joyu qajet. Al onday` käsiporındar sanı birneşe mıñ boladı.

Ärbir bağdarlama nemese tapsırmağa oray` zañdı tulğalar qurw täjirïbesi budan bılay`  toqtatılwğa tïis.

Jekeşelendirwdiñ jarïyalılığı men tïimdiligin qamtamasız etw qajet. Sonday`-aq memlekettik xoldïngter rölin qay`ta qarastırw kerek.

Ükimetke «Samurıq-Qazına» xoldïngin sapalı türde transformacïyalaw isin jüzege asırwdı tapsıramın.

Basqarwşılıq jäne öndiristik bïznes üderisterin tolıq revïzïya men  oñtay`landırwdan ötkizw qajet. Nätïjesinde ol tïimdiligi joğarı, jïnaqı jäne käsibï xoldïngke ay`nalwğa tïis. Menedjment pen korporatïvti basqarw sapasın xalıqaralıq deñgey`ge jetkizw kerek.

Memleketke qanday` mañızdı sektorlarda, qatısw ülesiniñ qanday` mölşerimen jäne ne qaldıratınımızdı naqtı anıqtap alwımız kerek.

Tabïğï monopolïyalardı jäne strategïyalıq mañızı bar,  sonıñ işinde Transulttıq kompanïyalar qatısatın jobalardı iske asırw mindetin memleketke qaldırw kerek. Bul jobalar mwlʹtïplïkatïvti nätïje  berwge tïis.

«Bäy`terek» jäne «QazAgro» xoldïngterin de qay`ta qurw qajet. Olar memlekettik damw bağdarlamaların iske asırw jönindegi operatorlar bolwğa tïis. Soğan oray` olardıñ fwnkcïyaların oñtay`landırw kerek. Jeke sektor jüzege asıra alatın närseniñ barlığı bïzneske berilwi qajet.

Sonday`-aq, olarğa bağdarlamalardı iske asırw üşin memlekettik emes qarjı közderi arqılı qor qalıptastırwmen ay`nalısw kerek.

Törtinşi. Käsipkerlikti damıtwğa memleket-jekemenşik seriktestigi ayasın keñey`tw zor mümkindik beredi. Bul jerde äñgime birqatar memlekettik qızmetter körsetw mindetin bïzneske berw isine qatıstı bolıp otır.

Bizde qazirdiñ özinde olardı mektepke dey`ingi bilim berw isine tartw salasında jaqsı nätïjeler bar. Ötken 3 jılda memleket 40 mıñ orınğa arnalğan 189 balabaqşa salsa, jekemenşik sektor 100 mıñ orınğa arnalğan 1300 balabaqşa aştı. Jekemenşik balabaqşalardıñ eñ köbi Oñtüstik Qazaqstan (397), Almatı (221), Qızılorda (181) oblıstarında aşıldı.

Men üşin osı sektordağı memleket-jekemenşik seriktestiginiñ ülgisi öte mañızdı. Bul asa mañızdı jalpıulttıq mindetterdiñ biri – 3-6 jas aralığındağı balalardı mektepke dey`ingi bilim berwmen 2020 jılğa qaray` jüz pay`ız qamtw mäselesin memleket pen bïznes birlese şeşip otırğanın körsetedi.

Memleket-jekemenşik seriktestigin damıtw äkimderdiñ naqtı jäne käsibï jumısına bay`lanıstı.

Jekemenşik kapïtal tartw üşin memleket-jekemenşik seriktestiginiñ ıqtïmal barlıq türi men nısanın pay`dalanw qajet. Olar – memlekettik mülikti senimdi basqarw, qızmet körsetw kelisimşarttarı, tağı basqalar. Bul rette kelisimniñ barlıq räsimderin, äsirese şağın jobalarğa qatıstı räsimderdi mey`linşe jeñildetw jäne jedeldetw qajet.

Memleket-jekemenşik seriktestigi ïnfraqurılımdı, sonıñ işinde älewmettik ïnfraqurılımdı damıtwdıñ negizgi tetigine ay`nalwğa tïis.

Turğın üy`-kommwnaldıq şarwaşılıq nısandarın jañğırtw üşin budan äri jekeşelendirw mümkindigin qarastıra otırıp, basqarwğa jäne koncessïyağa berw qajet. Ükimet bir orındı şïırlay` berwdi  doğarsın. Bul bağıtta jumıstı jandandıra tüsw kerek.

Besinşi. Bağa men tarïf boy`ınşa ımıralaswğa jol bermew qajet.

Ükimetke «Atameken» UKP-men birlesip, bäsekelestikke kedergi keltiretin normalardı anıqtawğa qatıstı barlıq zañnamağa «revïzïya» jasawdı tapsıramın.

Üşinşi basımdıq – makroékonomïkalıq turaqtılıq.

Mundağı bastı mindet – aqşa-nesïe sayasatınıñ ıntalandırwşı rölin qalıpqa keltirw jäne ékonomïkanı qarjılandırwğa jekemenşik kapïtal tartw.

Birinşi. Büginde Ulttıq bank aldında ïnflyacïyalıq targettew rejimin damıtw jönindegi mañızdı mindet tur. Orta merzim işinde ïnflyacïya deñgey`in kezeñ-kezeñmen 3-4%-ğa dey`in tömendetwge qol jetkizwimiz kerek.

Ekinşi. Elimizdiñ qarjı sektorın «qay`ta jañğırtw» qajet.

Ulttıq bankke bank sektorın qalıpqa keltirw jöninde şaralar keşenin äzirlewdi tapsıramın. Bankterdiñ balansın tïimsiz nesïelerden arıltw jumısın jedeldetip, qajet bolğan jağday`da olardıñ kapïtalın akcïonerler tarapınan arttırwdı qamtamasız etw kerek. Bankterdiñ axwalına jedel baqılaw ornatw üşin Ulttıq bankke köbirek quqıq bergen jön. Ulttıq bank bankterdiñ qatelik jiberwin kütpey`, olarğa ıqpal etetin şaralar qabıldaw üşin formalʹdi közqarastan ıqtïmal qaterlerge jol bermey`tin qadamdarğa köşwge tïis.

Sonday`-aq, awdïtorlıq kompanïyalardıñ jawapkerşiligin arttırıp, akcïonerlerdiñ aşıqtığın qamtamasız etw, ujımdıq basqarwdı jaqsartw qajet. Osınıñ bärin zañnamalıq deñgey`de bekitw kerek.

Ékonomïkadağı qarajat jetispewşiligi jäne nesïeler boy`ınşa joğarı mölşerleme tüy`tkilderin şeşw maqsatımen Ulttıq bank pen Ükimetke teñge türinde qoljetimdi orta jäne uzaq merzimge arnalğan qor qalıptastırwdı qamtamasız etw jöninde keşendi şaralar qabıldawdı tapsıramın.

Ulttıq bank ïnflyacïya ğana emes, sonımen qatar Ükimetpen birge ékonomïkanıñ öswi üşin de jawaptı bolwğa tïis.

Üşinşi. Qor narığın odan äri damıtw.

Jekeşelendirw onıñ damwına serpin berwge tïis. Men joğarıda ay`tıp ötkendey`, qor narığına «Samurıq-Qazına» qorı kompanïyalarınıñ akcïyaların ornalastırw kerek. Xalıqtıñ jïnağan öz qarajatın eñ aldımen türli bağalı qağazdarğa ïnvestïcïyalaw mümkindigin odan äri arttırw qajet.

Biz 2016 jıldıñ soñında zañdastırw nawqanın ayaqtadıq. Oğan elimizdiñ 140 mıñnan astam azamatı qatıstı. Nätïjesinde 5,7 trïllïon teñge, onıñ işinde qarajat türinde 4,1 trïllïon teñge zañdastırıldı.

Ükimettiñ mindeti – bul qarajattıñ ékonomïkağa, sonıñ işinde jekeşelendirwge qatısw arqılı pay`da berwin qamtamasız etw. Sonımen birge, Qazaqstannıñ jekemenşik käsiporındarınıñ oblïgacïya şığarılımdarın swbsïdïyalaw mäselesin pısıqtaw qajet.

Ükimetke Ulttıq bankpen birlesip, otandıq qor narığın jandandırwğa bağıttalğan şaralar qabıldawdı tapsıramın.

Kelesi şeşwşi mindet – salıq-byudjet sayasatın jaña ékonomïkalıq jağday`ğa bey`imdew.

Birinşi. Byudjet şığıstarınıñ tïimdiligin tübegey`li arttırw qajet.

Biz 2017 jılı memlekettik damw bağdarlamaların qajetti reswrstarmen tolıqtay` qamtamasız ettik. Mïnïstrlikter men vedomstvolardıñ qarajattı ïgerwiniñ tïimdiligin tekserw qajet.

Respwblïkalıq byudjettiñ 40%-dan astamın quray`tın Densawlıq saqtaw,  Eñbek jäne xalıqtı älewmettik qorğaw, Bilim jäne ğılım mïnïstrlikterinen bastaw kerek. Onıñ qorıtındısı boy`ınşa mağan bayandalsın.

Tïimsiz bağdarlamalardıñ qarajatın Üşinşi jañğırtw mindetterin iske asırwdı qamtamasız etetin bağdarlamalarğa qay`ta bölw qajet. Sonday`-aq, qarajattı naqtı ékonomïkağa neğurlım tezirek äri tïimdirek jetkizw üşin byudjettik räsimderdi jeñildetken jön.

Biz fïskaldıq ortalıqsızdandırw sayasatın jalğastırwımız kerek. Ötken jıldarda ortalıqtan jergilikti jerlerge köptegen fwnkcïyalar men ökilettikter berildi. Endi olardıñ jetkilikti qarjılıq derbestigin bekemdey` tüsw qajet. Sonımen birge, qarjı şığısı jönindegi ökilettikterdiñ oblıstıq deñgey`de şoğırlanwına jol bermew mañızdı. Olardı äri qaray` awdandıq jäne awıldıq jerlerge berw kerek. Äkimder öñirlik jäne jergilikti mañızı bar mäselerdi şeşwge tïis, al Ükimet jalpımemlekettik mäselelerge den qoyuı qajet.

Ekinşi. Ulttıq qor qarajatın pay`dalanwğa utımdılıq turğısınan qarağan jön.

Ulttıq qordan alınğan kepildendirilgen transfert kölemi 2020 jılğa qaray` kezeñ-kezeñ boy`ınşa 2 trïllïon teñgege qısqartılwğa tïis.

Salıq sayasatın bïznestiñ «köleñkeden» şığwına bey`imdep, şïkizattıq emes sektordağı salıqtıq bazanı keñey`twge bağıttaw kerek. Qazirgi salıq jeñildikterin oñtay`landırw qajet. Jalpığa ortaq deklaracïyalaw qarsañında arnawlı salıq rejimin jañaşa qarastırw kerek.

Salıqtıq äkimşilendirw tetikteri jetildirwdi talap etedi. Eñ aldımen, munıñ qosımşa qun salığın jïnawğa qatısı bar.

Üşinşi. Ükimet kvazïmemlekettik sektordıñ sırtqı jäne işki qarızdarına monïtorïng jürgizw men baqılaw jasaw jüy`esin qalıptastırıp, onda tärtip ornatw kerek.

*****

Törtinşi basımdıq – adamï kapïtal sapasın jaqsartw.

Birinşi. Eñ aldımen, bilim berw jüy`esiniñ röli özgerwge tïis. Bizdiñ mindetimiz – bilim berwdi ékonomïkalıq öswdiñ jaña modeliniñ ortalıq bwınına ay`naldırw. Oqıtw bağdarlamaların sınï oy`law qabiletin jäne öz betimen izdenw dağdıların damıtwğa bağıttaw qajet.

Sonımen birge, IT-bilimdi, qarjılıq sawattılıqtı qalıptastırwğa,  ultjandılıqtı damıtwğa basa köñil bölw kerek. Qala men awıl mektepteri arasındağı bilim berw sapasınıñ alşaqtığın azay`tw qajet.

Ükimetke tïisti usınıstar berwdi tapsıramın.

Atap ay`tqanda, üş tildi oqwğa kezeñ-kezeñmen köşw mäselesi boy`ınşa usınıstar äzirlensin.

Qazaq tiliniñ basımdığı saqtaladı. Onıñ äri qaray` damwına zor köñil bölinedi. Sonımen qatar, büginde ağılşın tili – jaña texnologïya, jaña ïndwstrïya, jaña ékonomïka tili. Qazirgi kezde 90% aqparat ağılşın tilinde jarïyalanadı. Ärbir eki jıl say`ın olardıñ kölemi 2 ese ulğay`ıp otıradı. Ağılşın tilin meñgermey`, Qazaqstan jalpı ulttıq progreske jete almay`dı.

2019 jıldan bastap 10-11 sınıptarda key`bir pänderdi ağılşın tilinde oqıtatın bolamız. Bul mäseleni tïyanaqtı oy`lanıp, aqılmen şeşw qajet.

Mektepterdiñ jäne muğalimderdiñ deñgey`i, äsirese awıl men qalada ärtürli. Bilikti pedagogtardıñ jetispew probleması da bar. Sondıqtan, osınıñ barlığın eskerip, ağılşın tilin kezeñ-kezeñmen engizwimiz kerek.

Tïisti usınıstar berwdi tapsıramın.

Meniñ bastamam boy`ınşa bïıl «Barşağa arnalğan tegin käsiptik-texnïkalıq bilim berw» jobası iske asırıla bastadı.

Tegin oqıtwmen eñ äweli jumıssız jäne özin özi tïimsiz jumıspen qamtığan jastar, sonday`-aq käsiptik bilimi joq eresek adamdar qamtılwı tïis. Käsiptik bilim berw jüy`esinde, men ay`tqanday`, ékonomïkadağı jaña öndirister üşin mamandar day`ındawğa den qoyu kerek.

Ol üşin käsiptik standarttar eñbek narığınıñ talaptarına jäne eñ üzdik älemdik oqw-öndiristik täjirïbelerge säy`kes jañartılwı qajet.

Sonımen qatar, joğarı bilim berw jüy`esi sapasına erekşe nazar awdarıladı. Joğarı oqw orındarınıñ kadrlıq quramına, materïaldıq-texnïkalıq jabdıqtalw deñgey`ine, bilim berw bağdarlamalarına qatıstı baqılaw men talap küşey`tilwi qajet.

*****

Ekinşi. Bilim berw jüy`esimen qatar densawlıq saqtaw jüy`esi de özgerwge tïis.

Bïılğı 1 şildeden memlekettiñ, jumıs berwşilerdiñ, azamattardıñ ortaq jawapkerşiligine negizdelgen mindetti medïcïnalıq saqtandırw jüy`esi (MMSJ) engizile bastay`dı. Bul jüy`eniñ tïimdiligi älemdik täjirïbe arqılı däleldengen.

Medïcïnalıq saqtandırw jüy`esine qatıswşılarğa keñ awqımdağı medïcïnalıq qızmetter usınıladı. Oğan xalıqtıñ älewmettik älsiz toptarınıñ qatıswına memlekettik qoldaw körsetiledi.

Ükimet qajetti deñgey`de densawlıq saqtaw salasın aqparattandırwı kerek. Bäsekelestikti damıtw üşin jeke menşiktegi medïcïna mekemelerine MMSJ jüy`esi ayasında teñ jağday` twğızw kerek.

Ükimetke jäne äkimderge keñ awqımdı aqparattıq-tüsindirw jumısın jürgizwdi tapsıramın.

Sonday`-aq, zañnamalıq turğıdan barlıq däri-därmektiñ bağasın rettewdi engizw qajet.

Üşinşi. Älewmettik qamtamasız etw salasına qatıstı.

Meniñ tapsırmam boy`ınşa 2017 jılğı 1 şildeden bastap 2,1 mïllïon zey`netker üşin zey`netaqı 2016 jılğı deñgey`den 20%-ğa dey`in arttırıladı.

Budan bölek, bazalıq zey`netaqı tağay`ındaw 2018 jılğı 1 şildeden bastap jaña ädisteme boy`ınşa jüzege asırıladı. Onıñ kölemi zey`netaqı jüy`esine qatısw ötiline bay`lanıstı belgilenedi.

Osı ösimniñ barlığı 2018 jılı bazalıq zey`netaqınıñ jaña mölşerin 2017 jılmen salıstırğanda 1,8 ese arttırwğa mümkindik beredi.

Elimizde jıl say`ın 400 mıñğa jwıq bala twadı, bul – 1999 jılğı deñgey`den 2 ese derlik joğarı. Munday` jaqsı ürdisti aldağı waqıtta da saqtaw kerek.

Meniñ tapsırmam boy`ınşa 2017 jılğı 1 şildeden bastap bala twğanda beriletin bir rettik järdemaqı kölemi 20%-ğa ösiriledi.

Eñ tömengi künköris şegin de qay`ta qarastırw kerek. Ol qazaqstandıqtardıñ naqtı tutınwşılıq şığıstarına säy`kes kelwge tïis. Bul qadam 2018 jılğı 1 qañtardan bastap bazalıq zey`netaqı, mügedekterge jäne asırawşısınan ay`rılğan otbasılarğa arnalğan järdemaqı, mügedek bala tärbïelep otırğandarğa beriletin atawlı kömek pen järdemaqı kölemin 3 mïllïon adam üşin ösirwge mümkindik beredi.

2018 jılğı 1 qañtardan bastap atawlı älewmettik kömek körsetw şegin eñ tömengi künköris şeginiñ 40%-ınan 50%-ğa dey`in ösirip, onıñ jaña formatın engizw kerek. Bul rette jumıs istewge qabiletti adamnıñ bäri tek jumıspen qamtw bağdarlamasına qatısw şartı arqılı ğana qoldawğa ïe bolwğa tïis.

Besinşi basımdıq – ïnstïtwcïonaldıq özgeristerge, qawipsizdikke jäne sıbay`las jemqorlıqpen küreske qatıstı.

Birinşi. Ükimet üşinşi jañğırtw ayasında ÉIDU-nıñ ozıq täjirïbeleri men usınımdarın ïmplementacïyalaw jumısın qamtamasız etwge tïis.

Ekinşi. Biz jeke menşikti qorğawğa, quqıq üstemdigine jäne barşanıñ zañ aldında teñdigin qamtamasız etwge bağıttalğan reformalar jürgizwdemiz. Bul jumıstı jalğastırw kerek.

Ükimetke «Atameken» UKP-men jäne azamattıq qoğamdastıqpen birlesip,  jeke menşik quqığın qorğawdı küşey`twge qatıstı bükil zañnama revïzïyasın jürgizwdi tapsıramın.

Sonımen qatar, äkimşilik jäne qılmıstıq zañnamanı izgilendirgen jön. Äkimşilik ay`ıppuldar ädiletti jäne quqıq buzw deñgey`ine säy`kes bolwğa tïis.

Käsipkerlik salasında quqıq buzğanı üşin salınatın sankcïyanı tömendetw jumısın odan äri jürgize berw kerek. Qoğamğa qawiptiligi joğarı emes ékonomïkalıq qılmıs quramın krïmïnaldıq sïpattan arıltw kerek.

Sot jüy`esine degen senimniñ artwına qol jetkizw qajet. Swdʹyalardıñ jumısına zañnan tıs kez kelgen ıqpaldı joyu mañızdı.

Üşinşi. Qawipsizdik axwalı qwattı jäne äreket ete alatın memlekettiñ ölşemine ay`nalıp keledi.

Qazirgi zamanda adamzat terrorïzmniñ beleñ alwımen betpe-bet kelip otır. Bul rette destrwktïvti küşterdi qarjılandıratındarğa, şeteldik terrorïstik uy`ımdarmen bay`lanıs jasay`tındarğa qarsı küres jürgizw isi negizgi mäsele bolıp sanaladı.

Dinï ékstremïzmdi nasïxattawdıñ aldın alw, äsirese ïnternet pen älewmettik jelide onıñ jolın kesw jumısın jürgizw kerek. Qoğamda, äsirese, dinï qarım-qatınas salasındağı radïkaldı közqarasqa bay`lanıstı kez kelgen äreketke «mülde tözbewşilikti» qalıptastırw kerek.

Bas bostandığınan ay`ırw orındarında sottalğandardı teologïyalıq turğıdan sawattandırw qızmetteriniñ maqsattı jumısı uy`ımdastırılwğa tïis. Öskeleñ urpaqtı rwxanï-adamgerşilik rwxında tärbïelew üşin qosımşa qadamdar jasaw kerek.

Bul iske memlekettik emes sektordı jäne dinï birlestikterdi belsendi türde tartw qajet.

Osı şaranıñ bäri meniñ tapsırmam boy`ınşa äzirlenip jatqan, 2017-2020 jıldarğa arnalğan Dinï ékstremïzm men terrorïzmge qarsı äreket jönindegi memlekettik bağdarlamada eskerilwge tïis.

Kïberqılmıspen kürestiñ özektiligi barğan say`ın arta tüswde.

Ükimet pen Ulttıq qawipsizdik komïtetine «Qazaqstan kïberqalqanı» jüy`esin qalıptastırw şaraların qabıldawdı tapsıramın.

Törtinşi. Biz eldegi sıbay`las jemqorlıq deñgey`in tömendetw bağıtında elewli qadamdar jasadıq. Alay`da, bastı nazar köbine sıbay`las jemqorlıqtıñ saldarlarımen küreswge awdarılıp otır.

Sıbay`las jemqorlıqtıñ sebepteri men alğışarttarın anıqtap, olardı joyu jumısın küşey`tw qajet.

Mañızdı mäseleniñ biri – satıp alw salasın jetildirw.

Ükimetke memlekettik satıp alw jüy`esin ortalıqtandırılğan qızmet qağïdatı boy`ınşa engizwdi tapsıramın.

Kvazïmemlekettik sektorda, tabïğï monopolïya jäne jer qoy`nawın pay`dalanw salalarında da satıp alw şaraların ötkizw ädisterin tübegey`li qay`ta qarastırw kerek.

Sıbay`las jemqorlıqpen küreste köp närse bükil qoğamnıñ belsene atsalıswına bay`lanıstı. Älewmettik jeliniñ, özge de medïa-reswrstardıñ damwı jağday`ında, sıbay`las jemqorlıqqa qarsı is-äreket barısında onı jalpı jurtşılıqtıñ jek körwi kürestiñ qwattı quralına ay`nalwğa tïis.

Qurmetti qazaqstandıqtar!

Osı Joldaw arqılı elimizdiñ är azamatına jaña jağday`dağı damw bağıtımız jönindegi öz közqarasımdı jetkizgim keldi.

Ükimetke «Qazaqstannıñ ulttıq texnologïyalıq bastaması» dep atalatın Eldi üşinşi jañğırtw jönindegi 2025 jılğa dey`ingi damwdıñ strategïyalıq josparın äzirlewdi tapsıramın.

Bizde waqıt talabın lay`ıqtı qabıl alıp, elimizdi odan äri jañğırtw jönindegi mindetterdi orındawdan basqa jol joq.

Bizdiñ ulı xalqımız biregey` tarïxï mümkindikti tolıqtay` pay`dalana alatınına senemin.

Qımbattı dostar!

Qazaqstan – jas, köp ulttı, bolaşağına senimdi jäne qarqındı damıp kele jatqan memleket! Biz täwelsiz Qazaqstannıñ 25 jıldıq damw jolınan öttik. Aldağı 25 jılda budan da bïik belester kütip tur.

Memleket qurw jolında teñdessiz, mol täjirïbe jïnap, jaña kezeñge qadam basıp otırmız. Aldımızda qanday` qïındıqtar kezdesse de, olardı eñsere alatınımızğa senimdimin. Bizdiñ bastı küşimiz – birlikte.

Qazaqstandı key`ingi urpaq üşin budan da ösip-örkendegen elge ay`naldıramız!

Loading...